Ανακαλύψτε ξανά το καλοκαίρι
στη Σάμο

-- Σαμιακή Ομορφιά

Μία ματιά στην ιστορία

Σάμος: Το κέντρο ενός μεγάλου πολιτισμού

Στο ανατολικό Αιγαίο, όπου η Δύση συναντάει την
Ανατολή, η Σάμος περιμένει τον επισκέπτει να εξερευνήσει την ξεχωριστή της φύση και τα μυστικά της.

Η Σάμος αποτελεί το 8ο μεγαλύτερο νησί της Ελλάδας με μία μοναδική ακτογραμμή, καταπράσινη και γεμάτη αμπελώνες, ελιές και γοητευτικά χωριά.

Ένδοξη ιστορία με παραδόσεις χιλιάδων ετών, ξεχωριστά ήθη και έθιμα καθώς και οι φιλόξενοι κάτοικοι αποτελούν λίγους απο τους λόγους για να επισκεφθείτε τη Σάμο

Η Σάμος είναι το κοντινότερο στα τουρκικά παράλια ελληνικό νησί. Η
απόσταση 1.300 μέτρων που χωρίζει Ευρώπη και Ασία είναι γνωστή από την
αρχαιότητα ως “Επταστάδιος πορθμός”. Βορειοδυτικά βρίσκεται η Χίος, δυτικά η Ικαρία, νοτιοδυτικά το νησιωτικό σύμπλεγμα των Φούρνων Κορσεών και
νότια τα Δωδεκάνησα.

Η Σάμος είναι γενέτειρα σημαντικών προσωπικοτήτων του αρχαίου κόσμου: του φιλόσοφου Επίκουρου, του θεμελιωτή της ηλιοκεντρικής θεωρίας Αρίσταρχου, αλλά και του μεγάλου φιλόσοφου και μαθηματικού, Πυθαγόρα.
Ο Ηρόδοτος και ο Αίσωπος έζησαν για μεγάλα χρονικά διαστήματα στο νησί, ενώ σύμφωνα με τη μυθολογία, στη Σάμο γεννήθηκε η θεά Ήρα

4.000 π.Χ.

Η Σάμος στην αρχαία εποχή

Στην αρχαιότητα, η Σάμος έφερε πολλά ονόματα, όπως «Παρθενία», «Μελάμφυλος», «Δρυούσα», «Δόρυσσα», «Ανθεμίς», «Κυπαρισσία», «Ιμβρασία». Το όνομα «Σάμος» θεωρείται πως έδωσε στο νησί ο πρώτος του βασιλιάς Αγκαίος. Μελετητές υποστηρίζουν ότι ετυμολογικά το όνομα προκύπτει από τη φοινικική ρίζα «σάμα», δηλωτική των ορεινών όγκων που κυριαρχούν. Ίχνη της πρώτης κατοίκησης στη Σάμο εντοπίζονται από την 4η χιλιετία π.Χ. Οι αρχικοί κάτοικοι ανήκαν σε πελασγικές φυλές και έφεραν στο νησί τη λατρεία της Ήρας. Οι Πελασγοί και οι Κάρες αντικαταστάθηκαν από τους Λέλεγες που ήρθαν από τη σημερινή Κεφαλονιά, υπό την αρχηγία του Αγκαίου.
4.000 π.Χ.

6ος αιώνας π.Χ.

Μία μεγάλη ναυτική δύναμη

Η Σάμος, υπήρξε μεγάλη ναυτική δύναμη και ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά κέντρα στο Αιγαίο. Με ταχύτατα πλοία, τις διήρεις «Σάμαινες», εξαπλώθηκε το εμπόριο των ξακουστών της κρασιών και κεραμικών. Το νησί, άκμασε κυρίως την περίοδο της τυραννίας του Πολυκράτη (532-522 π.Χ.), κατά τη διάρκεια της οποίας έγιναν μεγάλα έργα, όπως το Ευπαλίνειο Όρυγμα, η κατασκευή του λιμανιού στην αρχαία πόλη της Σάμου, η επέκταση των «Πολυκράτειων Τειχών» και η ανακατασκευή του μεγαλοπρεπούς Ναού της Ήρας.
6ος αιώνας π.Χ.

4ος αιώνας π.Χ.

Ένας γρήγορα αναπτυσσόμενος πολιτισμός

Η Αθήνα, απειλούμενη από την αυξανόμενη δύναμη της Σάμου, οργάνωσε εκστρατείες εναντίον της και, υπό την αρχηγία του Περικλή, κατέστρεψε το στόλο του νησιού και υπόταξε τους κατοίκους της. Ακολούθησε μια μακρά περίοδος παρακμής, που ανακόπηκε κάπως κατά τους Αλεξανδρινούς χρόνους, αλλά συνεχίστηκε με τη Ρωμαϊκή κυριαρχία. Τότε, το νησί μετατρέπεται σε θέρετρο για ρωμαίους αξιωματούχους και την επιλέγουν ως τόπο διακοπών ο Αντώνιος και η Κλεοπάτρα. Τον 4ο μ. Χ. αι. η Σάμος περιήλθε στους Βυζαντινούς, μέχρι και την κατάλυση της αυτοκρατορίας, το 1204. Τα βυζαντινά χρόνια, η κοινωνική και οικονομική ζωή παρέμεινε στάσιμη. Χτίστηκαν μοναστήρια και πύργοι για την προστασία του πληθυσμού από πειρατικές επιδρομές.
4ος αιώνας π.Χ.

14ος αιώνας

Τα βυζαντινά χρόνια

Στα μέσα του 14ου αιώνα οι Γενουάτες Justiniani καθίδρυσαν κράτος στη Χίο όπου, με συνθήκη του Αυτοκράτορα Ιωάννη Παλαιολόγου, συμπεριλήφθηκε η Σάμος. Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, οι Γενουάτες κατάφεραν να αναγνωρίσει την εξουσία τους ο Σουλτάνος μέχρι το έτος 1479 που εκδιώχθηκαν από τη Χίο. Οι κάτοικοι της Σάμου τους ακολούθησαν, με αποτέλεσμα ο πληθυσμός του νησιού να μειωθεί τόσο, ώστε να γίνεται λόγος για ερήμωση της Σάμου.
14ος αιώνας

Στα τέλη του 16ου αιώνα

Οθωμανική περίοδος

Στα τέλη του 16ου αιώνα, ο ναύαρχος του οθωμανικού στόλου Κιλίτζ Αλή πασάς, προσορμίσθηκε με το στόλο του στην περιοχή του Ηραίου και, αφού έμαθε από τον Νικόλαο Σαρακίνη την ιστορία του νησιού, ζήτησε από τον σουλτάνο Σουλεϊμάν άδεια αποικισμού εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα σημαντικά προνόμια για τους νέους κατοίκους, απογόνους των παλαιών γηγενών ή ερχόμενους από άλλες περιοχές της Ελλάδας.
Στα τέλη του 16ου αιώνα

Αρχές 1800

Κατά τη διάρκεια της Γαλλικής επανάστασης

Διαμορφώθηκε τότε αυτοδιοικητικό σύστημα επιβλεπόμενο από εκπρόσωπο της Πύλης. Η Εκκλησία διαδραμάτιζε ρόλο πνευματικού ενοποιητικού στοιχείου. Το εμπόριο, εθνικά ιδεώδη και οι ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης συνέβαλαν στη δημιουργία αστικής τάξης στο νησί και την εμφάνιση του επαναστατικού κινήματος των «Καρμανιόλων» το 1807. Από 04 αυτούς προήλθε η ηγετική ομάδα της σαμιακής επανάστασης του 1821, με επικεφαλής το Λυκούργο Λογοθέτη. Οι Σαμιώτες εδραίωσαν τοπικό πολίτευμα και συμμετείχαν στις Εθνικές Συνελεύσεις, υπερασπιζόμενοι όμως την αυτονομία τους. Παράλληλα απέκρουσαν τρεις μεγάλες απόπειρες του Οθωμανικού στόλου να καταλάβει το νησί, το 1821, 1824 και 1826. Με το πρωτόκολλο του Λονδίνου (1830), η Σάμος έμεινε εκτός των ορίων του νέου Ελληνικού Κράτους και δημιουργήθηκε η ανεξάρτητη «Σαμιακή Πολιτεία». Αναγνωρίσθηκε ως αυτόνομη «Ηγεμονία», υποτελής στο σουλτάνο και ηγεμόνας της ήταν χριστιανός αξιωματούχος της Υψηλής Πύλης που ασκούσε απολυταρχική διοίκηση. Η Βουλή των Σαμίων, εκλεγόμενη από πληρεξουσίους των χωριών της Σάμου, είχε ρόλο νομοθετικής εξουσίας. Με την εφαρμογή του «Αναλυτικού Χάρτη» (1850) τέθηκαν οι βάσεις μιας ουσιαστικής αυτονομίας. ‘Αρχισε να παγιώνεται το διοικητικό σύστημα, οργανώθηκαν οι υπηρεσίες, έγιναν δημόσια έργα, ιδρύθηκαν σχολεία. Η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε οριστικά από τη Χώρα στο Λιμένα Βαθέος. Από τα τέλη του 19ου αιώνα η Σάμος παρουσίασε εξαιρετική οικονομική και πολιτιστική εξέλιξη. Αναπτύχθηκε το εμπόριο, η ναυτιλία και η βιομηχανία, ειδικότερα στους τομείς βυρσοδεψίας, καπνοβιομηχανίας και οινοποιίας. Μεγάλη σημασία δόθηκε στην ανάπτυξη της παιδείας, με δημιουργία σχολείων όπως του Πυθαγορείου Γυμνασίου και Ανωτέρου Παρθεναγωγείου, της Εμπορικής Σχολής στο Καρλόβασι και της Επαγγελματικής στην πρωτεύουσα. 05 06 07 Υπό ηγεμονικό καθεστώς η Σάμος έμεινε μέχρι το 1912. Με επανάσταση υπό τον αρχηγό Θεμιστοκλή Σοφούλη, η Σάμος κήρυξε την ένωσή της με την Ελλάδα στις 11 Νοεμβρίου 1912. Μέχρι και το 1922 οι Σαμιώτες διατηρούσαν στενούς δεσμούς με τη Μικρά Ασία. Μετά τη μικρασιατική καταστροφή πολλοί πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν στο νησί, συντελώντας στη διαμόρφωση νέας πολιτιστικής φυσιογνωμίας. Η καπνοβιομηχανία και η βυρσοδεψία παρουσίασαν μεγάλη ακμή και το 1934 ιδρύθηκε η Ένωση Οινοποιητικών Συνεταιρισμών Σάμου. Το 1941 η Σάμος καταλήφθηκε από τους Ιταλούς ενώ στα βουνά της αναπτύχθηκε ισχυρό αντιστασιακό κίνημα. Υπήρξε το πρώτο ελληνικό έδαφος που το Σεπτέμβριο – Νοέμβριο ’43 απελευθερώθηκε προσωρινά. Μετά από ισχυρό βομβαρδισμό που προκάλεσε μεγάλες καταστροφές στην πρωτεύουσα και τις παραλιακές πόλεις, το νησί γνώρισε τη ναζιστική κατοχή. Ακολούθησε η απελευθέρωση του 1944, όμως από το 1946 ως το 1949, η Σάμος έζησε τα δεινά του εμφυλίου πολέμου. Στα δύσκολα χρόνια που ακολούθησαν τον εμφύλιο, πολλοί Σαμιώτες μετανάστευσαν κυρίως στην Αυστραλία και την Αμερική. Μετά τη δεκαετία του 1950 άρχισε η ανασυγκρότηση της Σάμου και από το 1960 η τουριστική και οικιστική ανάπτυξη του νησιού. Το 1987 ιδρύθηκε στο Καρλόβασι το Μαθηματικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Στις επόμενες δεκαετίες σημειώνονται εξελίξεις στους τομείς τουρισμού και παροχής υπηρεσιών, ενώ, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ανάκαμψη στον πρωτογενή τομέα, με ποιοτικά, τοπικά προϊόντα βιολογικής κυρίως καλλιέργειας. 08 09 10 11 12 01 03 Μεσαίωνας Ηγεμονία 4.000 π.Χ. 6ος αι. π.Χ. 0 π.Χ. 4ος αι. μ.Χ. 1000 μ.Χ. 15ος αι. μ.Χ. 2000 μ.Χ. Προϊστορία – Αρχαιότητα 01 02 03 04 05 06-09 10 11-12 Αρχαία Λατομεία Ναός Ήρας Κούρος Σάμου Κάστρο Γενουατών στο Ποτάμι Χάρτης Σάμου του 1717 (Tournefort) Δημαρχείο Σάμου Θυρεός Ηγεμονίας Σημαία Επανάστασης Σαμιώτισσα 18ου αιώνα Ν. Ιστορία Ιστορία 6 Οδηγός Σάμου / Ιστορία Οδηγός Σάμου / Ιστορία 7 Στην αρχαιότητα, η Σάμος έφερε πολλά ονόματα, όπως «Παρθενία», «Μελάμφυλος», «Δρυούσα», «Δόρυσσα», «Ανθεμίς», «Κυπαρισσία», «Ιμβρασία». Το όνομα «Σάμος» θεωρείται πως έδωσε στο νησί ο πρώτος του βασιλιάς Αγκαίος. Μελετητές υποστηρίζουν ότι ετυμολογικά το όνομα προκύπτει από τη φοινικική ρίζα «σάμα», δηλωτική των ορεινών όγκων που κυριαρχούν. Ίχνη της πρώτης κατοίκησης στη Σάμο εντοπίζονται από την 4η χιλιετία π.Χ. Οι αρχικοί κάτοικοι ανήκαν σε πελασγικές φυλές και έφεραν στο νησί τη λατρεία της Ήρας. Οι Πελασγοί και οι Κάρες αντικαταστάθηκαν από τους Λέλεγες που ήρθαν από τη σημερινή Κεφαλονιά, υπό την αρχηγία του Αγκαίου. Η Σάμος, υπήρξε μεγάλη ναυτική δύναμη και ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά κέντρα στο Αιγαίο. Με ταχύτατα πλοία, τις διήρεις «Σάμαινες», εξαπλώθηκε το εμπόριο των ξακουστών της κρασιών και κεραμικών. Το νησί, άκμασε κυρίως την περίοδο της τυραννίας του Πολυκράτη (532-522 π.Χ.), κατά τη διάρκεια της οποίας έγιναν μεγάλα έργα, όπως το Ευπαλίνειο Όρυγμα, η κατασκευή του λιμανιού στην αρχαία πόλη της Σάμου, η επέκταση των «Πολυκράτειων Τειχών» και η ανακατασκευή του μεγαλοπρεπούς Ναού της Ήρας. Η Αθήνα, απειλούμενη από την αυξανόμενη δύναμη της Σάμου, οργάνωσε εκστρατείες εναντίον της και, υπό την αρχηγία του Περικλή, κατέστρεψε το στόλο του νησιού και υπόταξε τους κατοίκους της. Ακολούθησε μια μακρά περίοδος παρακμής, που ανακόπηκε κάπως κατά τους 02 Αλεξανδρινούς χρόνους, αλλά συνεχίστηκε με τη Ρωμαϊκή κυριαρχία. Τότε, το νησί μετατρέπεται σε θέρετρο για ρωμαίους αξιωματούχους και την επιλέγουν ως τόπο διακοπών ο Αντώνιος και η Κλεοπάτρα. Τον 4ο μ. Χ. αι. η Σάμος περιήλθε στους Βυζαντινούς, μέχρι και την κατάλυση της αυτοκρατορίας, το 1204. Τα βυζαντινά χρόνια, η κοινωνική και οικονομική ζωή παρέμεινε στάσιμη. Χτίστηκαν μοναστήρια και πύργοι για την προστασία του πληθυσμού από πειρατικές επιδρομές. Στα μέσα του 14ου αιώνα οι Γενουάτες Justiniani καθίδρυσαν κράτος στη Χίο όπου, με συνθήκη του Αυτοκράτορα Ιωάννη Παλαιολόγου, συμπεριλήφθηκε η Σάμος. Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, οι Γενουάτες κατάφεραν να αναγνωρίσει την εξουσία τους ο Σουλτάνος μέχρι το έτος 1479 που εκδιώχθηκαν από τη Χίο. Οι κάτοικοι της Σάμου τους ακολούθησαν, με αποτέλεσμα ο πληθυσμός του νησιού να μειωθεί τόσο, ώστε να γίνεται λόγος για ερήμωση της Σάμου. Στα τέλη του 16ου αιώνα, ο ναύαρχος του οθωμανικού στόλου Κιλίτζ Αλή πασάς, προσορμίσθηκε με το στόλο του στην περιοχή του Ηραίου και, αφού έμαθε από τον Νικόλαο Σαρακίνη την ιστορία του νησιού, ζήτησε από τον σουλτάνο Σουλεϊμάν άδεια αποικισμού εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα σημαντικά προνόμια για τους νέους κατοίκους, απογόνους των παλαιών γηγενών ή ερχόμενους από άλλες περιοχές της Ελλάδας. Διαμορφώθηκε τότε αυτοδιοικητικό σύστημα επιβλεπόμενο από εκπρόσωπο της Πύλης. Η Εκκλησία διαδραμάτιζε ρόλο πνευματικού ενοποιητικού στοιχείου. Το εμπόριο, εθνικά ιδεώδη και οι ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης συνέβαλαν στη δημιουργία αστικής τάξης στο νησί και την εμφάνιση του επαναστατικού κινήματος των «Καρμανιόλων» το 1807. Από 04 αυτούς προήλθε η ηγετική ομάδα της σαμιακής επανάστασης του 1821, με επικεφαλής το Λυκούργο Λογοθέτη. Οι Σαμιώτες εδραίωσαν τοπικό πολίτευμα και συμμετείχαν στις Εθνικές Συνελεύσεις, υπερασπιζόμενοι όμως την αυτονομία τους. Παράλληλα απέκρουσαν τρεις μεγάλες απόπειρες του Οθωμανικού στόλου να καταλάβει το νησί, το 1821, 1824 και 1826.
Αρχές 1800

1830+

Σαμιακή ηγεμονία

Με το πρωτόκολλο του Λονδίνου (1830), η Σάμος έμεινε εκτός των ορίων του νέου Ελληνικού Κράτους και δημιουργήθηκε η ανεξάρτητη «Σαμιακή Πολιτεία». Αναγνωρίσθηκε ως αυτόνομη «Ηγεμονία», υποτελής στο σουλτάνο και ηγεμόνας της ήταν χριστιανός αξιωματούχος της Υψηλής Πύλης που ασκούσε απολυταρχική διοίκηση. Η Βουλή των Σαμίων, εκλεγόμενη από πληρεξουσίους των χωριών της Σάμου, είχε ρόλο νομοθετικής εξουσίας
1830+

Μέσα του 1800

Η αυτονομία του νησιού

Με την εφαρμογή του «Αναλυτικού Χάρτη» (1850) τέθηκαν οι βάσεις μιας ουσιαστικής αυτονομίας. ‘Αρχισε να παγιώνεται το διοικητικό σύστημα, οργανώθηκαν οι υπηρεσίες, έγιναν δημόσια έργα, ιδρύθηκαν σχολεία. Η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε οριστικά από τη Χώρα στο Λιμένα Βαθέος.
Μέσα του 1800

1900

Η μεγάλη ανάπτυξη

Από τα τέλη του 19ου αιώνα η Σάμος παρουσίασε εξαιρετική οικονομική και πολιτιστική εξέλιξη. Αναπτύχθηκε το εμπόριο, η ναυτιλία και η βιομηχανία, ειδικότερα στους τομείς βυρσοδεψίας, καπνοβιομηχανίας και οινοποιίας. Μεγάλη σημασία δόθηκε στην ανάπτυξη της παιδείας, με δημιουργία σχολείων όπως του Πυθαγορείου Γυμνασίου και Ανωτέρου Παρθεναγωγείου, της Εμπορικής Σχολής στο Καρλόβασι και της Επαγγελματικής στην πρωτεύουσα.
1900

Αρχές 1900

Ο ρόλος της Σάμου στη μικρασιατική καταστροφή

Υπό ηγεμονικό καθεστώς η Σάμος έμεινε μέχρι το 1912. Με επανάσταση υπό τον αρχηγό Θεμιστοκλή Σοφούλη, η Σάμος κήρυξε την ένωσή της με την Ελλάδα στις 11 Νοεμβρίου 1912. Μέχρι και το 1922 οι Σαμιώτες διατηρούσαν στενούς δεσμούς με τη Μικρά Ασία. Μετά τη μικρασιατική καταστροφή πολλοί πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν στο νησί, συντελώντας στη διαμόρφωση νέας πολιτιστικής φυσιογνωμίας. Η καπνοβιομηχανία και η βυρσοδεψία παρουσίασαν μεγάλη ακμή και το 1934 ιδρύθηκε η Ένωση Οινοποιητικών Συνεταιρισμών Σάμου.
Αρχές 1900

1940+

2ος Παγκόσμιος πόλεμος

Το 1941 η Σάμος καταλήφθηκε από τους Ιταλούς ενώ στα βουνά της αναπτύχθηκε ισχυρό αντιστασιακό κίνημα. Υπήρξε το πρώτο ελληνικό έδαφος που το Σεπτέμβριο – Νοέμβριο ’43 απελευθερώθηκε προσωρινά. Μετά από ισχυρό βομβαρδισμό που προκάλεσε μεγάλες καταστροφές στην πρωτεύουσα και τις παραλιακές πόλεις, το νησί γνώρισε τη ναζιστική κατοχή. Ακολούθησε η απελευθέρωση του 1944, όμως από το 1946 ως το 1949, η Σάμος έζησε τα δεινά του εμφυλίου πολέμου
1940+

1950-1960-1970

Νεότερη ιστορία

Στα δύσκολα χρόνια που ακολούθησαν τον εμφύλιο, πολλοί Σαμιώτες μετανάστευσαν κυρίως στην Αυστραλία και την Αμερική. Μετά τη δεκαετία του 1950 άρχισε η ανασυγκρότηση της Σάμου και από το 1960 η τουριστική και οικιστική ανάπτυξη του νησιού. Το 1987 ιδρύθηκε στο Καρλόβασι το Μαθηματικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Στις επόμενες δεκαετίες σημειώνονται εξελίξεις στους τομείς τουρισμού και παροχής υπηρεσιών, ενώ, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ανάκαμψη στον πρωτογενή τομέα, με ποιοτικά, τοπικά προϊόντα βιολογικής κυρίως καλλιέργειας
1950-1960-1970

1.Αρχική

2.Σχετικά με τη Σάμο

3.Δραστηριότητες

4.Επικοινωνία

SAMOS EXPLORE

Ο νέος τρόπος τουρισμού στην Ελλάδα